مزاج شناسی

مزاج صفرا
علائم تشخیص غلبه مزاج صفرا
صفرا گرم و خشک است. نشانه‌های آن عبارت است از:
1. زردی صورت؛
2. گُر گرفتن: بدن سرد است ولی از درون احساس گرما میکند و آتش می‌گیرد .
اگر بیرون بدن گرم باشد، نشانه غلبه خون است .
3. رطوبت و تشنگی زیاد: صفرا چون گرم و خشک است، باعث تشنگی می‌شود .
زیاد آب خوردن سبب رطوبت در بدن میشود .
4. تعرق زیاد و آب ریزی دهان در خواب به خاطر زیاد مصرف کردن آب است .
5. بلبله: در بلبله وسوسه قلبی است، فرد دچار وسوسه فکری میشود و ناراحت است . در وسوسه قلبی وسوسه و تحریک درونی است و همیشه در جنب و جوش و شتاب است و از درون آرامش ندارد و با خودش حرف میزند .
6. اختلاط عقل: گاهی سبک عقلی میکند و تمرکز خوبی ندارد و سربه هواست .
7. تندی و عصبانیت .
8. دوره 15 - 40 سالگی، اوج غلبه صفرا و سال‌های نیرومندی و قدرت انسان است . اگر فرد در این سن بیمار شود، معلول صفرا است .
9. فصل تابستان چون گرم و خشک است، فصل غلبه صفراست . بیشتر داروهای تابستان صفرابر است.
علائم اخلاقی غلبه صفرا
1. تندی و عصبانیت؛
2. کارهای ناشایست و شیطنت؛
3. نافرمان و متکبر است. اگر کاری را به او بسپاری، یا آن را انجام نمی‌دهد یا خلافش را انجام می‌دهد .
4. عجله در کارها .
 
درمان غلبه صفرا
صفرا، ماده تلخ و مایل به زردی است که در تمامی بدن وجود دارد. زیادی آن در کیسه صفرا میریزد و از کیسه صفرا به روده ها سرازیر میشود و به هضم غذا کمک میکند و باز جذب بدن میشود . اگر صفرا در بدن زیاد شود، سبب عصبانیت و گرمی بدن میشود.
درمان غلبه صفرا عبارت است از:
1. سویق عدس
سویق خشک درمان مره هاست . سویق عدس، درمان صفراست .
سویق عدس ، سرد است و برای درمان صفرا و تشنگی و هفتاد نوع بیماری نافع است .
2. سرکه
سرکه، مره را میشکند، صفرا را خاموش میکند و قلب را زنده میسازد .
3. آلوی سیاه
4. ماهی تازه
5. آب سرد
6. خوردن غذاهای سرد
7. استراحت، خوردن غذاهای سرد، نگاه کردن به افرادی که بسیار دوستشان دارد؛
8. داروی شافیه سه ماهه؛
9. داروی صفرابر
10. برای درمان گرگرفتگی ناشی از غلبه صفرا علاوه بر داروی صفرابر داروی سرد کننده و مصرف اسفرزه نیز توصیه می شود.
11. برای درمان عصبانیت ناشی از غلبه صفرا علاوه بر داروهای فوق داروی تقویت عصب نیز توصیه می‌گردد.

مزاج سودا
علائم تشخیص غلبه مزاج سودا
سودا سرد و خشک است. علائم ان عبارتند از :
1. تیرگی بدن
2. یبوست
3. خشکی بدن و پوست
4. تیرگی مدفوع و ادرار
5. ترس
6. وسواس
وسواس فکری: مثلاً در انتخاب هر کاری تردید دارند .
وسواس عملی :مثلاً همیشه در حال شستشو است .
7. موهای زیاد؛
8. فکر و خیال زیاد؛
9. فصل پاییز چون سرد و خشک است؛ فصل غلبه سوداست. بیشترین داروی این فصل، سودابر است .
10. دوره 40 - 60 سالگی اوج غلبه سوداست .
نشانه های اخلاقی غلبه سودا
1. شخصیتی حکیمانه؛ سنگین و وزین دارند .
2. زیاد موعظه می‌کنند .
3. درایت و معرفت دارند .
4. منظم اند .
5. تیزبین و عاقبت‌اندیش هستند و غالباً نظرشان درست از آب در می‌آید .
6. شتاب نمی‌کنند، زود فرار نمی‌کنند و تمأنینه دارند .
غلبه‌ی سوداء‌ تا حدودی خوب است. ائمه(ع) همه غلبه‌ی سوداء‌ دارند ولی سوداء‌صاف دارند. سوداء‌ صاف، مشکلات سوداء‌ مانند وسواس و افسردگی و شک و تردید را ندارد و علائم خوب مانند حکمت و موعظه و وقار و سنگینی را همیشه حتی از کوچکی دارند.
روایت می‌فرماید که ائمه(ع)‌ سوداء‌ صاف دارند زیرا همه‌ی صفات خوب از سوداء‌ صاف هستند. 
درمان غلبه مزاج سودا
سودا، تلخ )باز و قلیایی( و تیره رنگ یا سیاه رنگ است. محل تمرکز آن در قسمت پایین شکم است و منجر به پیدایش یبوست و تیره شدن پوست و ادرار و خشکی بدن و پوست می‌شود. زواید سودا به طحال می‌رود و بعد از ان به روده می‌رود و از آنجا از بدن خارج می‌شود .
غلبه سودا سبب وسواس، ترس فکر و خیال می‌شود .
1. بادمجان
یکی از درمان های مفید سودا، خوردن بادمجان است. بادمجان برای سودا خوب است و به صفرا هم ضرری نمیرساند .
2. استفراغ عمدی؛
3. رگ زدن)فصد(؛
4. مداومت در نوره کشیدن؛
نوره ترکیبی از آهک(دو سوم) و زرنیخ (یک سوم) است و برای از بین بردن موهای زاید بدن استفاده می‌شود. زرنیخ (قرساطیس) واژه‌ای یونانی است .
5. عسل؛
6. مرکب 1 ؛
7. افتیمون :اصلی‌ترین و مفیدترین درمان سودا، افتیمون است .
8. داروی شافیه 11 ماه؛
9. داروی سودابر
10. برای درمان یبوست ناشی از غلبه سودا: داروی ملین، و دم کرده سنا نیز توصیه می‌شود.

مزاج دم(خون)
علائم تشخیص مزاج دم)خون(
خون گرم و مرطوب است. نشانه های غلبه دم )خون(عبارتند از:
1. قرمزی صورت
بهترین محل تشخیص غلبه خون، پشت چشم است که اگر قرمز باشد، نشانه پرخونی است و اگر سفید و صورتی باشد، نشانه کم خونی است .
2. خارش زیاد در بدن
3. جوش و دمل
جوش در صورت یا در جای دیگر بدن بخصوص در محل حجامت نشانه غلبه دم است.
4. احساس خواب آلودگی مداوم
5. احساس سنگینی در بدن
6. زیاد خمیازه کشیدن پشت سر هم
7. سرگیجه
8. احساس بی حسی در اندام های بدن
چرت زدن، از هم کشیدگی، احساس کسلی، سنگینی بدن بطوریکه گویا کوهی روی بدن او است، خمیازه زیاد، سرگیجگی، (سرگیجه گاهی بخاطر غلبه دم گاهی بخاطر کم خونی و گاهی هم بخاطر مشکلات گوش است.) همه از علائم غلبه دم است.
9. احساس راه رفتن حشره روی بدن
10. خواب رفتن دست و پا نشانه غلبه خون یا غلظت خون است .
11. دوره 1 - 15 سالگی زمان غلبه خون است .
در روایت آمده است: بچه‌ها را از چهارماهگی در نقره حجامت کنید. بیشتر بیماری‌ها در این سن، معلول غلبه خون است .
12. فصل بهار چون گرم و مطوب است فصل غلبه خون است .
خصوصیات اخلاقی غلبه خون
1. زن ها را دوست دارند .
2. میل به لذت و خوشگذرانی دارند .
3. میل زیاد به ارتکاب حرام و شهوات دارند .
اگر بیشتر از دو نشانه را داشته باشد، معلول غلبه خون است .

درمان غلبه خون
غلبه خون سبب انواع بیماری ها میشود و یک چهارم بیماری معلول غلبه خون است .
غلبه خون چند معنا دارد:
الف) زیادی خون
ب) کدورت، آلودگی و غلظت خون .
درمان غلبه خون:
1. حجامت اسلامی
2. فصد )رگ زدن(
حجامت و فصد بهترین درمان غلبه خون هستند .
1. داروی صاف کننده خون )بین 3 الی5 قوطی(
2. خوردن کاهو
3. خوردن انار
4. خوردن برگ چغندر
5. سویق عدس
6. شستن بدن با آب سرد)غسل کردن(
7. آلوی خشک
آلوی تر، درمان صفراست. آلوی خشک، درمان خون است .
8. دعای مخصوص خون سوخته؛
امام صادق علیه السلام فرمود:
دمل ها و زخم‌ها به سبب خون سوخته ای است که صاحبش آن را در موقع خودش خارج نمی‌کند (به وسیله حجامت یا فصد) هر که خون سوخته بر او غالب شود، زمانی که به محل خوابش رفت، این دعا را بخواند:
اعوذ بوجه الله العظیم و کلماته التامات التی لا یجاوزهن بر و لا فاجر من شر کل ذی شر؛ وقتی این دعا را بخواند، هیچ چیزی از طرف ارواح او را اذیت نمی‌کند، و به اذن خداوند خوب خواهد شد .

مزاج بلغم
علائم تشخیص غلبه مزاج بلغم
بلغم سرد و مرطوب است و در عربی به آن «خلط» می‌گویند.
1. خلط زیاد گلو و سینه، مشروط بر این که در زمان سرماخوردگی نباشد؛
2. سردی بدن مخصوصاً در دست و پا؛
3. پژمردگی و فرسودگی .
نیرویش تحلیل میرود و ضعیف می‌شود. همیشه بیمار می‌شود و از حالت عادی خارج می‌گردد. بلغم مانع رسیدن خون کافی به بدن می‌شود .
بلغم چون سرد و جامد است، جلوی رسیدن خون به اعضای بدن را می‌گیرد .
4. ریزش مو .
بلغم چون سرد و جامد است و جلوی خون رسانی به سر را می‌گیرد، در پیری سبب ریزش مو میشود ریزش مو در جوانی معلول غلبه صفرا است .
5. کم شدن رشد ناخن ها .
6. غلبه بلغم از 60 سالگی شروع می‌شود .
در این سن، خلت زیاد و پر غلظت خارج می‌شود. بلغم همان خلط است .
7. فصل زمستان چون سرد و مرطوب است، زمان غلبه بلغم است. بیشتر بیماری‌ها و داروها در این فصل معلول غلبه بلغم است .
خصوصیات اخلاقی غلبه بلغم
1. فراموشی زیاد و درک کم؛
2. شب‌ها نمی‌تواند بخوابد و بی‌خوابی می‌کشد و نزد مردم و زمانی‌که همه صحبت می‌کنند او می‌خوابد.
3. بی‌حوصله و زود مکدر شدن .
 
درمان غلبه بلغم
در روایات، درمان‌های فراوان برای بلغم ذکر شده که دلیل بر خطرناک بودن غلبه بلغم است .
بلغم، سفت و سخت و خطرناک است و زیادی آن سبب ضعف و سستی و پژمردگی دستگاه‌های بدن می‌شود. بلغم، سبب اختلال در زندگی شخص میشود و بی نظمی در خواب به وجود می‌آورد و باعث می‌شود شب نخوابد ولی در روز، وسط جمعیت بخوابد؛مبتلا به فراموشی می‌شود؛ طراوت و زیبایی او از بین برود؛ آب بدنش کم شود؛رشد مو و ناخنهایش کم می‌شود و مقاومت در مقابل بیماری نداشته باشد.
بلغم سرد و جامد است و اگر درمان نشود می‌تواند سبب مرگ شود. باید به صورت قطعی آن را درمان کرد و با یک بار دارو مصرف کردن درمان نمی‌شود و حتی الامکان اگر نمیتواند آن را ریشه کن کند، آن را کم کند. باید از روش درست استفاده کند تا آن را درمان کند. مراد از بلغم، مواد زاید در خون و بدن است که سبب غلظت خون میشود . خلط در گلو نشانه غلبه بلغم است. ممکن است خلط در گلو هم نداشته باشد ولی دیگر علائم بلغم را داشته باشد؛ مثلاً سردی دست و پا و سستی و پژمردگی بدن داشته باشد .
درمان غلبه بلغم:
1. افطار با آب گرم؛
2. نگاه به زن زیبا)محرم(؛
3. زن خوش اخلاق
زن عبوس، ناراحت، افسرده و بد اخلاق سبب غلبه بلغم در مرد می‌شود. زن خوش اخلاق سبب بلغم در مرد می‌شود .
4. سویق خشک
سویق غذایی تشکیل شده از سبوس، آردگندم و جو است .
گندم و جو به صورت خیلی نرم آسیاب و جداگانه تفت داده شود . سبوس گندم و جو، جداگانه تفت داده شود و به مقدار مساوی با هم مخلوط گردد .
سویق اگر خشک باشد، به آن سویق خشک میگویند و اگر آب یا عسل به آن اضافه کنند، به ان سویق ملتوت می‌گویند. خشک آن بهتر است .
5. شکر طبرزد
شکر طبرزد، شکر قرمز نی شکر است؛ به شرطی که دوبار آن را صاف کرده باشند که باعث میشود خیلی سفت گردد به حدی که شبیه نبات میشود و با تبر باید آن را خرد کنند و به همین خاطر به آن» طبرزد « می‌گویند.
6. عسل
7. تلاوت قرآن
8. جویدن کندر
9. خرمای برنی: خرمای برنی فقط در مکه و مدینه پیدا می‌شود .
10. خوردن سیب
11. خوردن ترب
12. خوردن پیاز
13. زیاد شانه کردن
14. مسواک زدن
15. حمام کردن
16. روغن زیتون
17. خوردن مویز)کشمش(
18. روزه گرفتن
19. جوارش الحریف: جوارشن، دارویی ترکیبی و معروف همانند طریفل است؛ ولی ترکیبات آن با طریفل فرق می‌کند .
20. در روایات، جماع کردن نیست؛ بلکه فقط هم خوابی با زنان است. در روایات از زیاد جماع» مضاجعه النساء «هم خوابی با زنان: مراد از کردن نهی شده است .
21. آویشن و نمک
22. داروی هاضوم )شروع غذا با زنیان، آویشن، سیاه دانه و نمک(
23. طریفل زرد: طریفل ترکیبی از هلیله سیاه، بلیله و آمله به اندازه مساوی است .آنها را آسیاب کنید و با روغن زرد گاوی آغشته سازید و دو برابر وزنش عسل به آن اضافه کنید و یک ماه یا 40 روز بعد صبر کنید تا تبدیل به طریفل شود.
24. داروی مخصوص بلغم: این ترکیب همان ترکیبی است که در بالا ذکر شد و فقط مصطکی و کندر به آن اضافه می‌شود .
25. مسواک زدن با دارو ترکیبی
هلیله زرد به اندازه یک مثقال، دو مثقال خردل و یک مثقال عاقر قرحا فراهم میکنی، و آنها را با هم بصورت خیلی نرم آسیاب کن، و با انها وقتی که ناشتا هستی مسواک بزن؛ بلغم را برطرف میکند. دهان را خوشبو، و دندان ها را تقویت می‌کند. ان شاءالله تعالی
26. آب آسمان
27. داروی شافیه)مرکب هفت(
28. استفاده از سرمه
29. بلغم زدا

ریح )بادهای بدن(
علائم تشخیص ریح )بادهای بدن(
ریح، التهابات و دردهای شدیدی است که در بدن وجود دارد و در حال حرکت و چرخش است . کسی که در معرض هوای سرد قرار بگیرد، قسمتی از بدن که در معرض باد قرار گرفته؛ قرمز و متورم و ملتهب میشود. این ریح اختصاص به قسمتی از بدن ندارد و عوارض آن در هر طبعی متناسب با آن ظاهر میشود و چه بسا تمام بدن را درگیر میکند و در تمام بدن وجود داشته باشد و آن«ریح شابکه» (بادی که در کل بدن باشد) میگویند .
کلمه«ریح» در روایات در دو معنا بکار برده شده است:
الف) طبایع چهارگانه: ریح در روایات در مواردی به عنوان یکی از طبایع ذکر شده است.
در روایات آمده است: ریح؛ پادشاهی است که باید با آن مدارا کرد .
ب) التهاباتی در تمام بدن.

درمان عمومی همه مزاج ها
1. انار سورانی
2. خرمای پخته
3. بنفشه
4. کاسنی
5. بادمجان: مصرف زیاد بادمجان؛ سلامتی می آورد. هر که عقیده دارد مصرف آن برایش ضرر دارد و بیماری می‌آورد، با مصرف آن بیمار می‌شود. هرکه اعتقاد دارد مصرف آن برایش درمان است، درمان می‌شود . ضرر بادمجان، سرخ کردن آن با روغن نباتی است.

درمان مره ها )مزاج صفرا و مزاج سودا (
در روایات ما صفراء‌ و سوداء به عنوان یک طبع واحد مطرح شده است و درمان واحد دارد. گاهی هم درمان صفراء و سوداء جداگانه مطرح شده است ولی بیشتر موارد درمان مره مطرح است و درمان های متعددی در روایات ذکر شده است.
1. خوردن سرکه
در زمان اهل بیت علیهم اسلام سرکه با نان خورده میشد . منظور از سرکه، سرکه خمری طبیعی و خانگی است. در روایات، سرکه به عنوان دارو معرفی شده؛ بلکه به عنوان ادام (غذا) معرفی شده است .
« ادام »یعنی غذایی که با نان خورده میشود؛ مانند خورشت که به تنهایی خورده نمیشود.
2. سویق : منظور از سویق، سویق گندم و جو است.بهترین سویق، سویق خشک است. در مرتبه دوم، سویق آغشته به آب است. در مرحله سوم؛ سویق آغشته شده با روغن به مقدار سه کف(سه قاشق) است که باید ناشتا مصرف شود .
3. خوردن آب؛
4. روغن زیتون یا مویز )کشمش(
5. خوردن آلو؛
6. حمام کردن بعد از خوردن غذا؛
7. شانه کردن با عاج فیل؛
8. خوردن انار بعد از حجامت؛
9. مشی )ملین، راه رفتن(؛
مهمترین درمان مره ها، « مشی» است
« مشی» در زبان عربی یعنی راه رفتن و ملین ) روان کننده شکم( معنای دوم، صحیح است؛چون وقتی از ملین استفاده شود، کنایه از راه رفتن است .
ملین غذا را هضم میکند و باعث میشود مدفوع زرد شود و شکم روان گردد و ماده صفراوی با آن خارج شود و یبوست برطرف گردد .
10. خوردن عسل؛
11. مرکب یک

درمان حام یا خام )بلغم(
واژه» حام «معنایی ندارد و بیماری و عوارضی به این نام در روایات ذکر نشده است.
واژه» حام « به معنای چیزی است که روی دیواره رگ ها رسوب میکند و از جنس سودا نیست؛ بلکه از جنس بلغم است و سبب تنگ شدن عروق، سردی، پادرد، زانو درد و... می‌شود .
درمان حام یا خام:
1. شنبلیله و انجیر
امام کاظم علیه اسلام فرمود:
برای بادی ) ریح شابکه ( که اعضای بدن را درگیر میکند و خام )بلغم سوخته ( و سردی در مفصل ها، دو کف (54گرم ) و یک کف (27 گرم) انجیر خشک را بگیرید وآنقدر آب بر آن بریزید که روی آنها پوشیده شود و در یک ظرف تمیز بپزید و یک روز بخورید و یک روز نخورید و مجموع روزها به اندازه یک ظرف معمولی از ان خورده شود.
شنبلیله یا تخم شنبلیله (یک کف برگ شنبلیله و یک کف تخم شنبلیله) خشک یا تازه آن فرقی نمیکند .
2. داروی شافیه پانزده ماهه؛
3. عوذه با آب باران
در روایات آمده است:
برای فالج، قولنج، خام، ابرده) سردی در بدن ، ریح و هر دردی، سوره حمد و توحید و فلق و ناس را بخوان. سپس این جملات را در کتف )استخوان شانه گوسفند یا تکه چوب( یا لوح بنویس و با آب باران بشور و بیمار آن را ناشتا یا هنگام خواب بنوشد که به خواست خداوند خوب خواهد شد:
» اعوذ بوجه الله العظیم، و عزته التی لا ترام ، و قدرته التی لا یمتنع منها شیء، من شرَ هذا الوجع، و شر ما فیه و ما احذر «

ریح )بادهای بدن(
درمان ریح )التهابات در بدن(
1. خوردن سیر: سیر، درمان عمومی است و برای درمان و پیشگیری از انواع التهابات بدن، مفید است .
2. خوردن عسل؛
3. شربت امام رضا علیه السلام فواید زیادی دارد و درمان باد معده، سروصدای شکم، رماتیسم، نقرس، سردی ها بادهای آزاردهنده است .
4. بسم الله و حوقله گفتن
امام صادق علیه السلام فرمود:
بگوید، خداوند » بسم الله الرحمن الرحیم لا حول و لا قوه الاَ بالله العلی العظیم « هرکه بعد از نماز صبح و بعد از نماز مغرب، هفت بار . هفتاد نوع بلا را از او دفع میکند که کمترین آنها، ریح ، جنون، پیسی و... است
5. عوذه خواندن
در روایت آمده است:
شنیدم که امام صادق علیه السلام مردی از اولیای خود را از ریح تعویذ میکرد و می‌فرمود:
«عزمت علیک یا وجع بالعزیمه التی عزم بها علی بن ابی طالب رسول الله علی جنَ وادی الصَبره، فاطاعوا و اجابوا لما اطعت و اجبت و خرجت عن فلان بن فلان، الساعه الساعه باذن الله تعالی، بامر الله عزوجل، بقدره الله، بسلطان الله، بجلال الله، بکبریاء الله، بعظمه الله، بوجه الله، بجمال الله، ببهاء الله، بنور الله»
ریح، التهاب بیماری مثل سرما یا باد است که وارد بدن میشود .
6. عوذه حضرت اسماعیل علیه السلام
معلی بن ابی عبدالله میگوید:
در سفری با امام صادق علیه اسلام بودم . اسماعیل بن صادق هم با ما بود . اسماعیل از شکم درد و کمر درد شکایت کرد . امام صادق علیه السلام فرمود: از مرکب بیا پایین . او را به پشت خواباند و فرمود
«بسم الله و بالله، بصنع الله الذی اتقن کل شی ء، انه خبیر بما تفعلون، اسکن یا ریح بالذی سکن له ما فی الیل و النهار و هو السمیع العلیم»
در این روایت، «ریح» به معنای درد و التهاب آمده است .
7. عوذه مخصوص بلاهای سخت و کمرشکن
امام صادق علیه السلام فرمود:
این عوذه درمان فردی است که به بلاهای سخت و کمرشکن مانند خوره مبتلا شده است:

درمان ریح البارده )بادهای سرد داخل بدن(
ریح، سرد و خشک است .
درمانش تنقیه با آب گرم است .

درمان ریح ام الصبیان )بادهای سرد درون کودکان(
1. سوره حمد با آب زعفران
فردی نزد امام صادق علیه السلام آمد و گفت: فرزندی دارم که، ریح ام الصبیان دارد و بسیار درد میکشد و از درمانش درمانده شده ام . ای پسر رسول خدا، اگر صلاح میدانی سلامتیش را از خداوند متعال بخواهید .
آن حضرت برایش دعا کرد و فرمود:
سوره حمد را هفت بار با آب زعفران و مشک بنویس . سپس آن را با آب بشور و بیمار یک ماه از این آب بخورد سلامتیش برمیگردد .
2. داروی شافیه .

درمان ریح البحر )دریازدگی، التهابات و رطوبت های ساحل نشینان(
واژه«ریح البحر» به معنای دریازدگی یا بیماری ساحل نشینان است.
درمان ریح البحر عبارت است از:
خواندن دعای مخصوص
راوی میگوید: به امام کاظم علیه السلام به خاطر مبتلا شدن به ریح البحر شکایت کردم، امام علیه السلام فرمود: این ذکر را در حال سجده بگو:
«یا الله یا الله یا الله، یا رحمن یا رب الا رباب، یا سید السادات یا اله الالهه، یا مالک الملک اشفنی بشفائک، من هذا الداء، و اصرفه عنی، فانی عبدک و ابن عبدک اتقلب فی قبضتک».
به خدایی قسم که آنان را به امامت برگزید، فقط یک بار آن را در سجده گفتم، بیماری ام برطرف شد و بعد از آن به ان درد مبتلا نشدم .

درمان ریح الشوکه)سرخی و التهاب چشم(
داروی شافیه .

درمان ریح الشابکه)التهاب و خشک شدن بدن(
واژه «شابکه» به معنای درگیرشدن و درهم رفتن چیزی در چیزی دیگر است؛
مثل در هم رفتن انگشتان دو دست. «ریح الشابکه» باد و التهاباتی است که تمام اعضای بدن را درگیر و داخل هم میکند؛ به صورتی که نتواند خم و راست شود .
درمان ریح الشابکه:
1. شنبلیله و انجیر؛
2. سعوط: با عنبر و زنبق

درمان الابرده )سردی درون و مفصل ها(
واژه« ابرده» از کلمه «برده» یعنی سردی گرفته شده است.« الابرده» در لغت به معنای سردی درون است. اگر بدن احساس سردی و لرز کند، ناشی از غلبه سردی در بدن است و سبب سستی در همبستری شدن می‌شود.
درمان الابرده:
1. انجیر
پیامبر صل الله علیه واله فرمود: انجیر خشک و تر را بخورید، چون همبستر شدن را زیاد میکند، بواسیر را قطع میکند و برای نقرس و سردی بدن مفید است .
2. داروی شافیه 15 ماهه؛
3. عوذه با آب باران

درمان بروده )سردی درون(
«برده» با «بروده» فرق دارد. «برده» نوعی بیماری در درون است که باعث احساس سردی در بدن، به ویژه مفصل‌ها، میشود چه بسا همراه لرز باشد. «بروده» سردی درون به خاطر زیادی بلغم یا سردی هوا یا خوردن غذاهای سرد است. در مقابل ان گرمی قرار دارد.
در روایت آمده است: از گرمی، حرارت و شدت است (اگر حرارت بر فرد غلبه کند، عصبانی میشود و عصبانیت از گرمی مزاج است) و از سردی، بی خیالی است )اگر سردی بر خود غلبه کند، بی خیال میشود و عجله و شتاب نمیکند( درمان بیماریهای گرم آسان است . درمان بیماریهای سرد سخت است . درمان بیماریهای گرم، غذای سرد، مثل انار و خیار، است .
امام صادق علیه السلام به طبیب هندی فرمود:
» بیماری گرم را با سرد درمان میکنم و بیماری سرد را با گرم «
پیامبر صل الله علیه و اله فرمود:
» اصل هر بیماری ، سردی و سرد مزاجی است «

درمان سردی مزاج
1. خربزه
معروف است که خربزه سرد است؛ولی در روایات آمده که خربزه گرم است .
2. آب آسمان
3. بادمجان
در روایات آمده است:« بادمجان در جایی که نیاز است گرم باشد، گرم است و در جایی که نیاز است سرد باشد، سرد است.»